Theo bài viết trước đề cập về các yếu tố hủy hoại các sự kiện âm nhạc tại Việt Nam, nghe nó cũng có vẻ to tát quá, đề cập mãi không bao giờ hết tôi đổi tựa đề là ” bao giờ ta khá hơn”. Ở phần này định đề cập về “Bệnh nghệ” thôi nhưng thấy nó liên quan nhiều thứ quá nên tôi sẽ đề cập rộng hơn một chút chứ đi sâu quá vào điều gì thì lại vải viết thêm vài kỳ nữa. Ngại lắm.
Chào mừng bạn đã quay trở lại www.tranlap.com với giao diện mới toanh. Có thể nói giao diện trước đây cũng đã đóng một vai trò nho nhỏ cho thấy đươc chân dung Trần Lập ở nhiều khía cạnh nhưng hôm nay, mọi thứ cũng cần một diện mạo mới gọn gàng hơn.
Thực tế đây là một trang webblog chia sẻ những thông tin, quan điểm cá nhân tôi trong cuộc sống và công việc, với giao diện gọn gàng và tập trung.
Tiện đây cũng xin cảm ơn Jacob Tran và BNB MEDIA JSC đã hỗ trợ thực hiện ra trang webblog này.
Dù sao webblog của tôi không phải trang báo hay những gì đó lớn lao khác, nên ngôn ngữ ở đây khá thoải mái, không câu nệ nhiều. Tuy nhiên bạn nào thích bài viết hay quan điểm ở đây vẫn có thể trích đăng lại nhưng nhớ ghi nguồn nh. Hy vọng các bạn sẽ thấy có điều gần gũi và phù hợp.
Phần bài viết này tuy đang đề cập chính tới sự kiện âm nhạc nhưng vẫn có thể dành tặng cho bất kỳ ai đang đi làm, bất kỳ ai làm ngành gì, lĩnh vực nào ở Việt Nam. Rồi thì lỡ may có đụng chạm vào ông tướng bà tá nào thì đừng cáu tôi vô ích, nhiễm bệnh thì ráng chữa mới tiến bộ. Phần 1 Bệnh “Bên lọ Bên chai”
Khi “Mùa Bão Rock” chưa kịp đi qua, nhiều người đã hỏi tôi: “ Đứng trong bão anh thấy gì?” Tôi mỉm cười: “thấy một chiếc bóng”. Có ai đó đã thoáng thảng thốt: “ phải chăng anh nói đến chuyện – một chiếc bóng mờ???” , “Oh vâng, chuyện về chiếc bóng mờ đấy! thì sao nhỉ ?”
Sau cơn bão rock đầu tiên tại HN, bạn bè gửi cho tôi một đường link, nội dung là bài báo có ý đaị loại là chê ỏng chê eo Rock storm ( xem lại link ) Họ đăng tấm hình chụp tôi từ sau lưng, vơí cánh tay giơ cao trên background là hàng ngàn khán giả ở khoảng sáng phía xa… dòng chú thích: “ Trần Lập giờ chỉ còn là caí bóng mờ”.
Khách quan mà nói nhé, hôm đó tôi hát không tốt thật mà lý do thì chỉ có người trong cuộc hiêủ và biết trước khi show diễn ra mấy ngày. Nhưng vẫn là thế đấy khi đã là dân pro thì không thể luôn biện minh vì những lý do mà cả- thế giới còn lại- không thèm – quan tâm. Tôi quá quen với những chuyện như vậy từ nhiều năm nên cũng chẳng hơi đâu phản ứng lại làm gì. Bài báo đó thiếu khách quan đến độ ác ý nhưng nó cũng chưá đựng một caí gì đó khiến cho những người ưa chuyện traí khoáy lấy làm khoái trá. Biết thế, kệ nó đi. tôi vẫn là Trần Lập và tôi có caí chất cuả mình, lăn tăn thêm làm quái gì.
Trở laị chuyện về chiếc bóng, bạn sẽ dễ dàng nhận thấy nhé: bóng không tự là ánh sáng và nó chỉ bị coi là mờ khi ánh sáng trải lên vật chủ là quá yếu hoặc thị giác cuả ai đó nhìn vào nó không đủ sáng. Thật đơn giản. Vâỵ muốn đánh giá về chiếc bóng ấy hãy nhìn qua “vật chủ” cuả nó đã rồi cho tôi biết ánh sáng nào đang chiếu lên nó vậy? cặp mắt sáng nào đang muốn nhận chìm bóng tơí lu mờ?
Và kiêu hãnh nhé, hân hạnh được nói khi dư âm bão rock vẫn còn đây:
Chiếc bóng - chiếc bánh gì đó với tôi ko quan trọng quái gì, nó có thể mờ hay nó sáng thì tôi vẫn hân hạnh được sống để thấy nó là của chính tôi.
Hahaha. Nó vẫn còn rất lớn, vâng rất lớn đấy.
Với ngay cả những ngươì chơi nhạc phổ thông hoặc công chúng yêu nhạc chất lượng âm thanh là rất quan trọng cho sự thành baị cuả tác phẩm âm nhạc hiện đại, vơí nhạc rock thì đương nhiên nó còn mang tính quyết định.Một thực tế cho thấy hang trăm rock show từ nhỏ tơí lớn taị Việt nam luôn gặp các sự cố về kỹ thuật, thường có chất lượng thấp về âm thanh, vấn đề là ở đâu?
Bạn sẽ hình dung nôm na thế naỳ, một ban nhạc hay đến mấy khi chơi với bộ âm thanh được xử lý kém thì chả khác gì một chiếc CD “xịn” được mở trên dàn máy tồi tàn. Ngược lại, một ban nhạc non nớt nhưng được chơi vơí bộ âm thanh hoàn hảo thì hiêụ ứng cũng sẽ “đỡ chán” hơn rất nhiều. Vâng ai đó sẽ thắc mắc rằng –thế naò là âm thanh tốt, toàn đồ nhập ngoại thế kia cơ mà, vấn đề thực sự nằm ở đâu? . Thực tế, câu hoỉ trên là rất có lý và câu trả lơì có lý quen thuộc sẽ là: vấn đề thực sự nằm ở yêú tố con người!!!. Trình diễn không chỉ là sự biểu diễn cuả cá nhân siêu sao âý, ban nhạc ấy mà nó là sự trình diễn cuả tổng hoà các khâu: Biên tập – đạo diễn cho nghệ sĩ, các chuyên viên kỹ thuật âm thanh – ánh sang và thậm chí …chính khán giả.
Vơí các sân khấu rock, đầu tư âm thanh cho một rock show luôn là vấ đề nhức đầu, đau dạ dày đôí với các nhà tổ chức vì muốn tốt đồng nghiã với tốn kém. Sự tốn kém naỳ luôn tỷ lệ thuận vơí quy mô tổ chức cuả sự kiện và lớn gấp đôi gấp ba lần trở lên so vơí việc tổ chức một show nhạc phổ thông
Dân chuyên nghiệp thực sự thì biết rằng mọi thứ đều được xây dựng từ căn bản, nếu như muốn sản phẩm âm nhạc được khán giả khó tính nhất chấp nhận thì đầu vào của sản phẩm phải “ngon”. Đầu vào ở đây bắt đầu từ khả năng chuyên môn, tư duy kỹ thuật của người chơi, kỹ năng xử lý nhạc cụ sau đó mới tới thiết bị cá nhân. Tôi mượn lời một ông Masaki chuyên gia âm thanh của Nhật bản – hệ thống Funktion one Fantasy: “ Xét cho cùng người làm kỹ sư âm thanh cũng không phải là phù thủy để biến trình độ non kém của các cá nhân thành một thứ hoàn hảo”. Người kỹ sư âm thanh chuyên nghiệp đến mấy cũng chỉ là người “make up” cho âm nhạc của các nghệ sĩ, chính họ luôn biết vậy. Bạn sẽ thấy là một ban nhạc tồi ( đầu vào ) giống như một chiếc CD tồi được mở trên một giàn âm thanh “xịn” ( Đầu ra) thì vẫn là ban nhạc tồi được trang điểm chút xíu mà thôi. Một ban nhạc chơi tốt và được cộng hưởng hiệu ứng từ dàn âm thanh chuyên nghiệp có tính toán thì không còn gì bằng. Vấn đề còn lại chỉ là chất lượng âm nhạc của họ, tư tưởng của họ và tâm hồn của họ có chinh phục được khán giả hay không mà thôi.
Hiện nay, gần như tất cả các rock show đều hiểu về sự quan trọng mang tính quyết định của âm thanh nhưng nhận thức chưa đúng về vai trò của đạo diễn kỹ thuật là một sai lầm rất lớn. Nhiều năm hoạt động âm nhạc, tôi nhận thấynhận thức vai trò này yếu kém ngay cả với các chương trình nhạc phổ thông. Đa phần các chương trình chuyên nghiệp chỉ chú trọng tới đạo diễn hình ảnh với các màn kỹ xảo, tiểu xảo mà quá ít chú trọng tới đạo diễn kỹ thuật chuyên môn, thật kỳ quặc. Hiện trạng phổ biến nhất là các nhà tổ chức chỉ đi thuê bộ âm thanh về lắp cho chương trình mà hiếm khi mời đạo diễn chuyên môn âm nhạc và đạo diễn âm thanh chăm bẵm cho nó.
Chính vì điều này, các chương trình khi gặp trục trặc thì nhà tổ chức không biết kỹ là lỗi từ đâu, vì sao lại như vậy cho nên giải pháp khắc phục là cực kỳ yếu kém. Do đó, hiện tượng người chơi cứ chơi, người làm âm thanh cứ làm kiểu của mình, nhà tổ chức cứ lo tổ chức, mạnh ai nấy làm mà không có bàn tay liên kết kỹ thuật giữa các khâu. Chả trách được khi đẳng cấp chương trình của chúng ta là rất thấp và chưa biết đến bao giờ mới được MTV ngó ngàng tới thực sự.
Lục lọi trong máy tính, tôi tìm lại được một bài phỏng vấn dài về Bức Tường do tạp chí mang tên Manmag do phóng viên Đan Hằng thực hiện năm 2003. Thời gian đã trôi qua nhưng hình ảnh ngày ấy vẫn tràn ngập xúc cảm hôm nay.
Xin được mượn tên một nhạc phẩm của Bức Tường để bắt đầu bài viết về ban nhạc này vì với mỗi thành viên, nhạc phẩm này có ý nghĩa vô cùng quan trọng, nó đã giúp gắn kết họ lại, giúp họ mạnh mẽ vượt qua khó khăn để đạt được những thành công hôm nay. Nhạc phẩm này được sáng tác từ năm 1997 và đã được chọn là ca khúc chính thức của các cuộc thi Trí tuệ Việt Nam.
Chưa có ôtô riêng, chưa thể sống tốt bằng âm nhạc như một số ca sỹ hay nhóm nhạc “sao” khác, thậm chí “cơ quan” cũng chỉ là một căn phòng vô cùng nhỏ, lại đã phải di dời đến “n” lần rồi nhưng không thể nói ban nhạc hard-rock Bức Tường không thành công. Trái lại, họ thành công về nhiều mặt, không chỉ về âm nhạc mà còn về nghề nghiệp riêng mà mỗi thành viên đang theo đuổi, và “đường đến ngày vinh quang” của họ cũng khá đặc biệt.
Cảm nhận đầu tiên của tôi về Bức Tường là sự chân thành, cởi mở và tình thân ái giữa các thành viên. Mặc dù đã qua cái thời sinh viên từ khá lâu rồi nhưng dường như ở họ vẫn giữ được cái chất sinh viên trẻ trung, vui nhộn, hài hước và thân mật khi tiếp xúc.
Tôi đến “cơ quan” của Bức Tường vào một buổi chiều sắp có bão, trời oi ả vô cùng. Đi qua một hàng chè, một quán rượu dân tộc, một hàng gội đầu, tận cùng trong một con ngõ nhỏ ngay trung tâm Hà Nội mới tới cửa cơ quan Bức Tường. Chưa hết, qua cánh cửa sắt kéo là đến một hành lang chỉ đi vừa một người… dưới 75kg, leo “bốn chân” lên một cầu thang gỗ dốc đứng, được nối một cách phi lôgích và phi kiến trúc với mấy bậc thang xi măng cao lơ lửng mới lọt được vào trụ sở cơ quan của ban nhạc. Chắc chắn các thành viên ban nhạc đã phải tốn nhiều tâm lực để sắp xếp gọn gàng một núi nào trống, nào đàn, nào loa, và vô số các thiết bị âm thanh khác vào trong căn phòng chừng 8m2 này. Nơi đây chính là đại bản doanh của Bức Tường, là nơi ban nhạc gặp gỡ, trao đổi và luyện tập.
Trần Lập, người sáng tác ca khúc, ca sỹ chính và là “thủ lĩnh” của ban nhạc, ngồi xếp chân vòng tròn dưới đất, kể cho tôi nghe về nỗi khổ muôn thủa trong sắp xếp nơi tập luyện. Anh tâm sự: “Bức Tường cũng mới chuyển về đây nên cũng còn lộn xộn, thực ra đây là nhà của một thành viên trong nhóm vì chúng tôi chưa thể tìm được nơi luyện tập cho ra hồn. Ở nơi thị thành đông đúc chật chội như Hà Nội, tìm được nơi tập luyện mà không làm phiền lòng hàng xóm quả là quá khó.” Bức Tường đã phải chuyển đại bản doanh không biết bao nhiều lần, mà lý do thì luôn luôn chỉ có một, đó là tiếng ồn. Nhà bên hát karaoke đã thấy ồn chứ đừng nói đến chơi nhạc sống, mà lại còn là hard-rock nữa. Vừa “soi” điện thoại di động, Lập vừa kể: “Có lần ban nhạc tập xong, mở cửa ra là thấy đủ mọi loại rác rưởi bị ném đầy trước cổng, hóa ra hàng xóm gọi không được nên ném. Có lần họ còn nhờ cả công an đến dẹp vì tội gây mất trật tự đấy.” Lập cười, nụ cười hiền hậu làm khuôn mặt rất ngầu với nào râu ria, nào tóc dài, dịu hẳn xuống.
Trong căn phòng nhỏ ngập thiết bị âm thanh, trên tường dán đầy tranh ảnh, những trang tạp chí sưu tầm, những đĩa CD, lần đầu tiên tôi được nghe bản “Ra khơi” với “chất liệu” rock, thật lạ và đầy phấn kích.
Nhìn lại những thành công của Bức Tường, người ta không khỏi cảm phục nỗ lực phấn đấu kiên trì và nghiêm túc của ban nhạc. Bảy năm sau ngày thành lập, vào năm 2002, Bức Tường mới xuất bản album nhạc đầu tay “Tâm Hồn Của Đá” sau 2 năm chuẩn bị. Kết quả thật không phụ lòng những con người cống hiến hết mình cho âm nhạc, Bức Tường thành công rực rỡ ngay từ CD nhạc đầu tiên với số lượng đĩa bán được 10.000 bản. Những bản nhạc “Rock xuyên màn đêm”, “Tâm hồn của đá”, “Bông hồng thủy tinh”, “Cơn mưa hoang dã”, “Đường đến ngày vinh quang” … trở nên nổi tiếng từ đó.
Tháng 8/2003, Bức Tường lại có một bước đột phá mới khi phát hành album thứ 2 mang tên “Vô hình”, một CD nhạc đã thu hút được nhiều sự chú ý trong làng âm nhạc chuyên nghiệp cũng như của những fan nhạc rock. Lần đầu tiên nhạc cụ dân tộc được đưa vào “Bài ca Sông Hồng”, một trong những nhạc phẩm nổi tiếng của ban nhạc. Đây là một thử nghiệm mới đầy sáng tạo, một phát triển mới của rock Việt.
Cũng trong năm này, Bức Tường đã được chọn đi dự Liên hoan “Khuôn mặt Việt Nam, khuôn mặt Pháp ngữ” tại Caho, thành phố cổ nước Pháp.
Trong thành công của Bức Tường, đầu tiên phải kể tới sự đóng góp to lớn của Trần Lập, người có thể coi là linh hồn của ban nhạc. Chất nhạc rock mạnh mẽ và hoành tráng nhưng ca từ của Trần Lập lại lãng mạn, hoa mỹ và luôn hướng tới những giá trị cao đẹp của cuộc sống. Anh cũng có một giọng ca trầm ấm, gợi cảm.
Trải qua một thời niên thiếu và tuổi trẻ đầy khó khăn thiếu thốn nhưng lòng đam mê nghệ thuật đã giúp Trần Lập kiên trì theo đuổi và tốt nghiệp xuất sắc Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội khoa Kỹ thuật biểu diễn, khoa Thanh Nhạc và Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn.
Lập kể: “Thuở nhỏ tôi mê vẽ tranh và đọc truyện kinh khủng nhưng nhà tôi nghèo, thi thoảng tôi đành gom các ống bơ gỉ, mẩu nhựa, cân giấy vụn bán đồng nát được tí tiền đi thuê truyện về đọc. Lớn lên, tôi từng làm đủ các thứ nghề từ rán quẩy nóng bán cho các hàng phở mỗi sáng sớm cho đến làm thợ dán mành lốp xe thồ hàng đêm. Xoay sở một hồi, ngày đi học đêm lại xin làm thợ đột máy cóc cơ khí, quanh đi quẩn lại với mấy cái đùi, đĩa xe đạp và bể mạ độc hại kinh khủng.”
- Anh đã có một thời tuổi trẻ đầy khó khăn, có phải vì thế mà các bài hát anh sáng tác có rất nhiều sự đồng cảm với những cảnh ngộ khó khăn không? – Tôi hỏi.
- Không hẳn chỉ vì thế mà đã có thể đồng cảm hết những số phận, hoàn cảnh sống khác trong xã hội. Tôi không thể thậm xưng về vốn sống của mình đã được thể hiện ở mức độ nào trong tác phẩm nhưng tôi tự hào vì đã có cơ hội chia sẻ chút vốn liếng ít ỏi ấy với công chúng và được ít nhiều đón nhận.
- Các ngành anh học không có liên quan đến thiết kế nhưng công việc hiện tại của anh lại là art director. Vậy design là năng khiếu của anh chăng?
- Các ngành học tôi theo đuổi dường như có tính mâu thuẫn nhưng với riêng tôi nó phù hợp hay nói đúng hơn tôi buộc phải thích nghi như vậy. Đồ họa là một niềm đam mê song hành cùng âm nhạc từ lúc tôi còn nhỏ. Có thể nói nó được bắt nguồn từ năng khiếu và nó đã được tích lũy trong một quá trình dài. Sau một thời gian tự nghiên cứu, học các cua ngắn do các chuyên gia thiết kế nước ngoài giảng dạy cộng với một khả năng tuy duy riêng, tôi đã có một nghề nghiệp chính thức ngoài âm nhạc và đã nhanh chóng có địa vị cao trong môi trường chuyên nghiệp.
- Anh có cho rằng mình đang theo đuổi sự nghiệp âm nhạc chuyên nghiệp hay không?
- Oh, có ai phấn đấu với mục đích hướng tới … sự nghiệp dư đâu. Tôi hơi phật ý với câu hỏi của chị đấy nhé. Tuy nhiên chữ chuyên nghiệp là một đề tài còn phải bàn dài dài đối với môi trường nhạc trẻ Việt Nam.
- Vậy anh nghĩ sao về câu “Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh”?
- Nếu tâm huyết với một nghề và theo nó cả đời, thành đạt cũng do nó thì còn gì mà phải bàn nữa, điều đó quá tuyệt. Nhưng cuộc sống hiện đại thì câu đó chưa lạc hậu nhưng không phải luôn luôn đúng.
- Anh khẳng định mình là một người đàn ông thành đạt?
- Vâng, tôi là một người đàn ông thành đạt và mức độ thành đạt của tôi chưa chắc đã giống như quan niệm của nhiều người về địa vị và tiền bạc. Với cả sự nghiệp âm nhạc và nghề nghiệp hiện nay tôi đã thực hiện được nhiều ước mơ từ tấm bé mà nhiều lúc chính tôi cũng cho là không thể làm nổi. Một sự nghiệp âm nhạc chuyên biệt và được xã hội đón nhận sau nhiều năm phấn đấu. Một nghề nghiệp quý báu, một gia đình hạnh phúc và không còn nghèo túng. Những lời mời trọng thị đo bằng chữ tín, những cuộc phỏng vấn để được nói về mình… Tất nhiên phía trước tôi còn nhiều điều phải làm vì tôi chưa cạn những ước vọng.
- Âm nhạc đỉnh cao đòi hỏi sự cống hiến hết mình và dấn thân nhưng hình như cả hai cái này Bức Tường đều không thể làm được vì mỗi thành viên còn đang theo đuổi một sự nghiệp riêng?
- Gần một thập kỷ phấn đấu bền bỉ và chỉ thực sự thành công trong 3 năm trở lại đây. Chỉ riêng điều này thôi đã là một minh chứng thuyết phục nhất về lòng kiên định của ban nhạc chúng tôi. Thành công hôm nay là hệ quả của những năm tháng dấn thân và cống hiến đấy chứ. Chúng tôi không cho rằng phải làm hai loại công việc một lúc là lý tưởng nhưng cuộc sống đã tạo ra chúng tôi như thế rồi.
Không phải chỉ có mình Trần Lập mà tất cả các thành viên khác trong ban nhạc đều đang theo đuổi một sự nghiệp riêng. “Tóc dài” thứ 2 trong ban nhạc, Trần Tuấn Hùng tốt nghiệp trung cấp chính quy bộ môn guitar classic Nhạc viện Hà Nội, nhưng sau đó niềm đam mê kiến trúc đã lại đưa anh tới Khoa Kiến trúc của Đại học Xây dựng. Ra trường anh đã từng làm việc tại các Công ty Xây dựng Trường An, làm thiết kế 3D cho công ty quảng cáo, và giờ thì trụ lại Công ty Tư vấn – Thiết kế – Xây dựng (Bộ Xây dựng) với tư cách là kiến trúc sư thiết kế.
Tôi hỏi Hùng: “Anh cho rằng không thể sống bằng âm nhạc, liệu như vậy có phải là thiếu niềm tin không vì tôi thấy có nhiều nghệ sĩ vẫn sống rất tốt bằng âm nhạc đấy chứ?”
- Đúng, tôi đồng ý như vậy, nhưng không có ai trong đó là nghệ sỹ rock cả. Tôi hy vọng là sẽ có sự thay đổi để anh em rocker có thể toàn tâm toàn ý cho rock.
- Làm sao anh cân bằng được giữa công việc và nghệ thuật?
- Phải mất một thời gian khá dài tôi mới làm được việc này. Trước kia cứ mỗi khi có chương trình biểu diễn thì tôi cứ ….lâng lâng như ở trên mây ấy. Đi làm mà đầu óc không tập trung được vào công việc. Giờ thì khác rồi, chỉ lâng lâng khi cầm cây đàn trên tay thôi. Tôi thường xuyên phải chuyển từ trạng thái này sang trạng thái kia nhưng điều đó cũng thú vị đấy chứ.
Tay guitar bass của Bức Tường, Nhất Hoàng, cũng có những cuộc phiêu lưu nghề nghiệp khá ngoạn mục. Chàng “giai mùng một” (bởi vậy mới có cái tên đệm là Nhất) này yêu âm nhạc từ bé nhưng chỉ học guitar classic một cách amateur. Tốt nghiệp Đại học Ngoại ngữ, anh chàng vui nhộn và nói chuyện rất mềm mỏng này đã từng làm phiên dịch cho Công ty LD Thăng Long, rồi đến Phòng dân số và Phát triển, Đài truyền hình Việt Nam, tiếp đó là 5 công ty lớn nhỏ và cuối cùng neo đậu tại Vụ hợp tác Quốc tế, Bộ Văn hóa – Thông tin.
Nhật Hoàng là người khá đặc biệt và “thích đủ thứ”. Anh nói: “Tôi yêu âm nhạc và ngoại ngữ, tôi cũng thích sưu tầm những thứ kỳ quái. Tôi thích cả ảnh, báo chí, băng đĩa, đi đâu cũng mua về xem, rồi ghi ghi chép chép, đôi khi dịch bài để gửi đăng báo, không hoàn toàn vì tiền mà vì thích. Tôi yêu mỹ thuật và thích trang trí ngôi nhà của mình thật độc. Tôi thích cả chơi tennis, thích viết báo, thích đi đây đi đó. Nhiều người nói ‘khi bạn thuận cả hai tay thì không tay nào giỏi’, điều đó đúng nhưng chưa đủ vì nếu thuận cả hai tay thì việc cầm với các thứ sẽ dễ dàng hơn. Tôi hạnh phúc với một cuộc sống nhiều màu sắc như thế.”
Tôi hỏi Hoàng: “Anh yêu thích ngoại ngữ và văn hóa, anh thích xem phim tình cảm nhẹ nhàng nhưng lại thích chơi rock, một thứ âm nhạc mạnh mẽ và kích động. Anh có thấy đấy là mâu thuẫn không?”
- Ngoại ngữ, văn hóa và chút lãng mạn không mâu thuẫn chút nào với rock cả. Đúng là rock có một thuộc tính rõ nét là mạnh mẽ và thô ráp, nhưng mặt kia của nó là sự lãng mạn và mềm mại đến run người, chính sự tương phản ấy tạo nên sức hấp dẫn không thể phủ nhận trong âm nhạc của Queen, của Aerosmith hay của Meat Loaf. Trong một chuyến công tác tại Bắc Kinh, tôi đã gặp ông Zenon Kowal – Đại sứ Cộng đồng nói tiếng Pháp của Bỉ tại Việt Nam, ông là một nhà ngoại giao nhã nhặn, một nhà văn hóa có đẳng cấp, nói 5 thứ tiếng thành thạo và là tay guitar trong một nhóm nhạc chơi phong cách Blue tại Liên hoan nhạc jazz châu Âu vừa qua tại Việt Nam. Thế thì sao nào?
- Anh đeo rất nhiều đồ trang sức, vậy anh có thể diện nguyên các phụ tùng đó khi đi làm hay tiếp xúc với các đoàn khách quốc tế không? Anh có thấy như vậy là trong con người anh phải tồn tại song song hai con người khác nhau không?
- Đúng là tôi thích nhẫn, dây đeo và khăn khố thật, tôi thực sự khá bảo thủ với sở thích của mình. Tất nhiên khi làm công tác đối ngoại tại cơ quan tôi phải khác một chút, buộc phải thích nghi với môi trường. “Hai cuộc đời” cũng là tên một tiểu thuyết mà tôi thích đấy. Đây là một câu chuyện về sự hy sinh vì tình yêu và hạnh phúc gia đình, bên cạnh đó, nó minh chứng cho một điều hoàn toàn có thể có.
Duy Hùng, một chàng trai có vẻ mặt hiền như con gái, thì lại đang công tác tại một đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp của quân đội và hiện anh đang chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp sáng tác, chỉ huy dàn nhạc tại trường Đại học Sân khấu Điện ảnh. Hùng yêu thích nhạc cổ điển và nhạc rock. Anh hy vọng một lúc nào đó, ban nhạc có thể chơi phối hợp với dàn nhạc giao hưởng, như kiểu của Raphsody hay Symphony X, chứ không chỉ “mix” bằng đàn điện tử như bây giờ.
Em út của Bức Tường là Nghiêm Mạnh Tuấn, tay trống ít tuổi nhất nhưng lại có mái tóc “lão hóa nhất” nên có biệt hiệu là Tuấn “đầu bạc”. Sinh trưởng trong một gia đình làm nghệ thuật nên Tuấn được tiếp xúc với âm nhạc từ bé. Khởi đầu, Tuấn học trống tại một lò trống “phủi” trên phố Hàng Bạc nhưng rồi nhất quyết thi vào học tại Nhạc viện Hà Nội. Trước khi chơi cho Bức Tường anh đã từng “chinh chiến” với Desire và được các rocker Hà Nội biết tới như một tài năng trẻ chưa được khai thác.
Có một điều mà tất cả các thành viên ban nhạc đều công nhận là họ đã có được một tình anh em như trong gia đình, một trong những yếu tố giúp họ vượt qua nhiều khó khăn thử thách để đi đến vinh quang. Tuy giờ đây họ đều phải lấy một nghề khác để nuôi âm nhạc nhưng theo họ, Bức Tường bền vững đến ngày hôm nay là nhờ tình bạn và niềm đam mê với rock.
Nhưng với tôi, điều đặc biệt nhất ở Bức Tường có lẽ là khả năng “thuận cả hai tay” mà tay nào cũng giỏi và như Nhất Hoàng nói, “nó giúp ta cầm với các thứ dễ dàng hơn”.
Vâng, ý tưởng nào xua tan mây mù, một câu mà ở bài viết trước tôi đã đề cập sẽ là câu chuyện ở bài viết này, mặt khác tôi muốn nói đến rằng yếu tố được tạo bởi nhân tốmà ở Rock Storm tôi đang được kết hợp cùng họ, tôi gọi những nhân tố đó là “Event Soldiers”.
Quay trở lại với roadshow, như đã đề cập ở bài viết trước về câu hỏi mà nhiều nhà tổ chức, nhiều thương hiệu lớn chưa tìm ra lời giải thuyết phục hoặc có tìm ra nhưng chưa đủ quyết tâm làm. Đúng là chọn rock làm ý tưởng xuyên suốt với số đông được coi là sự mạo hiểm với chuyện business bởi họ cho rằng ít người quan tâm đến nó. Vậy mà lần này ở Việt Nam, một thương hiệu tầm cỡ như MobiFone đã quyết định “chịu chơi” thật cởi mở với công chúng với đối tượng khán giả trẻ. Hàng trăm con người thực hiện, hàng tấn thiết bị triển khai không ngại cả cơn bão số 4, số 5 đổ xuống cùng thời điểm 2 trận đầu, hàn chục ngàn khán giả cuông nhiệt và cuồng nhiệt. Thật mừng, hầu hết đã giơ hai ngón tay cái mà như phương
Công bằng mà nói, Việt nam đã có một ” tiền lệ ” thành công vang dội với tour trình diễn xuyên Việt của Bức Tường mang tên 9+ năm 2004. Lần này tour Rock Storm ở trên một quy mô khác và thật tự hào, tôi đều có mặt ở hai sự kiện lớn nhất này. 3 năm trôi qua, biết bao điều đã đổi thay nhưng tình yêu âm nhạc của khán giả vẫn cuồng nhiệt và thân thiện. Tôi không có ý làm một cuộc so sánh về một tour của ban nhạc mà tôi gắn bó trọn vẹn một sự nghiệp và một tour sau sự nghiệp ấy mà đóng cả những vai trò khác: Biên tập, Đạo diễn. và cùng trình diễn với các ban nhạc.
Vâng vâng, không thể dài dòng hơn trong bài viết này về vai trò của tôi, ảnh hưởng của tôi với toàn bộ tour, việc đó sẽ để cho công chúng và giới truyền thông họ tự khám phá. Những nhân vật mà tôi đề cập sau đây chưa phải là toàn bộ nhưng ít nhất họ là những nhân tố ” thiện chiến” và rất khó thiếu trong các khâu triển khai sự kiện lớn này.
Nhân tố trẻ, sức hút trẻ, một người support sự kiện năng động, chu đáo,
một trợ lý rất ok của tôi: Thuỳ Vân – VEC
Masaaki Azuma (Masa), Sound man đến từ Nhật Bản thành viên của (FOH) trong “ liên quân” kỹ sư âm thanh cho Metallica đến Nhật bản tour 2003.
Nguyễn Bảo Lân (STAGE MONITOR) một nhân tố thầm lặng nhưng quen thuộc cuả các nghệ sĩ trình diễn tại HN phía cánh trái sân khấu.
N.T. Dương – Director của VEC
Còn một số nhân tố đóng vai trò then chốt khác mà tôi chưa kịp cập nhật hình ảnh tại đây ngay lúc này như Tạ Đình Công giám đốc sản xuất của Rock storm và nhóm làm việc của anh, lần lượt ở những bài viết sau chân dung và công việc thầm lặng của họ đằng sau ánh hào quang thành công của nhà tài trợ, của các ban nhạc sẽ được chia sẻ rõ nét hơn
Dân Pro ngành quảng cáo và tổ chức sự kiện có ai lạ gì road show – một dạng “mini” event “liên mạng” khắp các tỉnh thành. Với hầu như cùng một mục đích lớn là Launching một sản phẩm thương mại hoặc serri chương trình tôn vinh một thương hiệu nào đó, nhiều năm nay người ta không mấy đánh giá cao tính nghệ thuật trong các road show đó. Cản trở nào khiến cho các nhà tổ chức chương trình gặp khó khăn thuyết trình giành “thế cờ” trước các đối thủ và đại diện thành công cho các ” siêu thương hiệu ” về mặt quan hệ công chúng?
Ý tưởng nào đây xua tan mây mù u ám này và kéo khán giả ( khách hàng trực tiếp và tiềm năng của các ” siêu thương hiệu “) tới xem road show với một niềm đam mê, một niềm khao khát và một tinh thần khoáng đạt, mạnh mẽ? Rock! vâng đó là Rock! nhưng tại sao và như thế nào tôi sẽ đề cập tới ở bài viết tiếp theo: Chân dung những ” Event Soldier ” của rock storm.
Sau loạt bài viết về tổ chức sự kiện và những người làm sự kiện, cũng lâu rồi chưa đề cập thêm về chuyện này, nhân tiện tôi đang có mặt trong Tour xuyên Việt Rock Storm đang bước vào chặng thứ 3, chia sẻ cùng các bạn thêm thông tin
Những bài giới thiệu về các nhân vật rocker Việt nam nêu trên có thể là chưa đủ mà tôi sẽ còn tiếp tục giới thiệu loạt bài tiếp theo. Có thể chính những nhân vật ấy không phải ai cũng là một “ thủ lĩnh” thực sự trong ban nhạc của mình nhưng họ là những linh hồn mà khi nhắc đến ban nhạc, họ luôn ở vị trí nổi bật.
Có thể họ không cần cố phải tỏ ra mình là nhân vật đặc biệt nhất thì một cách tự nhiên, tài năng của họ được bộc lộ một cách rõ nét mà không pahỉ lúc nào người trong cuộc mới nhìn rõ hơn người bên ngoài. Tất cả điều này là một quá trình toả sáng mà không phải bất kỳ ai muốn mà làm được, cần mẫn và chăm chỉ là cần thiết nhưng chưa thể đủ thành ngôi sao. Chỉ có tố chất “sao“đã nằm sẵn trong họ và theo năm tháng nó được mài gọt, va chạm mà thành, tố chất này không có ở mỗi người mà phải tìm trong nhiều người may ra mới có lấy một. Các bạn thấy đó, một ngôi sao sáng chói bao giờ cũng là một nhân vật được gưỉ gắm rất nhiều kỳ vọng của hàng triệu người.
Hôm nay tôi không chỉ đề cập một phần câu chuyện về các ngôi sao mà chúng ta đang nói về những người có thể chưa thực sự sáng chói nhưng cũng là “linh hồn” của một tập thể. Khai thác thế nào không chỉ là chuyện của những nhà tổ chức “chăm bẵm” những “ gà nòi” của mình mà nó nằm trong chính sự trui rèn và bứt phá của những nhân vật ấy. Cũng có người cho rằng Thủ lĩnh của một ban nhạc phải biết “áp đặt lối chơi” lên đồng đội và thậm chí độc tài một chút nhưng với cá nhân tôi, tôi không hoàn toàn đồng tình với điều này. Không thể áp đồng đội tuân phục như cấp trên cấp dưới bởi như vậy họ chỉ làm được một việc là nhanh chóng thống nhất ý kiến mà thủ lĩnh đã quyết. Chưa chắc đã thâu phục được đồng đội hướng tới thành công thực sự trong sự nghiệp nếu như mọi chuyện chỉ đơn giản là thế đối mỗi một tập thể mà ai cũng có các tính mạnh. Người thủ lĩnh thành công phải có đủ tố chất ảnh hưởng sâu đến đồng đội về nhân cách, về quan điểm sống, về tính quyết đoán, về sự độ lượng, sự nhất quán, sự dẻo dai, sự chịu chơi, sự khoáng đạt, sự hiểu biết rồi mới tới tài năng cá nhân của người thủ lĩnh ấy. Bạn cho rằng nó quá khó ư? Tôi đã đề cập rồi đó thôi “một ngôi sao sáng chói bao giờ cũng là một nhân vật được gưỉ gắm rất nhiều kỳ vọng của hàng triệu người.”
Như đã đề cập, nghề tổ chức sự kiện ở Việt nam về cơ cấu thị trường có chia ra một số “lãnh địa” như sau:
Lãnh địa 1cuả các Trung tâm, các Đoàn- Ngành tổ chức của nhà nước
Lãnh địa 2của các “bầu sô” tiền khởi và bán chuyên nghiệp.
Lãnh địa 3cuả các doanh nghiệp chuyên nghiệp
Lãnh địa 1 chiếm vị trí rộng lớn nhất trong cả ba lãnh địa trên và nó bất khả chiến bại
Lãnh điạ 2 hiện nay có ba kế sách, một là phá sản bán nhà nếu vẫn giữ nguyên cáh làm ẩu, hai là “dạt “ tới đối tượng ở các địa phương khác để hoạt động phù hợp với nhịp phát triển chậm ở đó và 3 là tiến lên chuyên nghiệp bằng việc thành lập công ty gia nhập vào hệ thống cuả Lãnh địa thứ 3.
Lãnh địa thứ 3 một lãnh địa rộng thênh thang mà nói tới thì thấy bản chất cảu nó hùng mạnh nhưng lại uyển chuyển.
Nếu nói về bản đồ thì rõ ràng quyền lực và lãnh địa thì trường hợp 1 phaỉ là rộng lớn nhất nhưng thực tế hiện nay lãnh địa ấy hầu như phụ thuộc rất lớn ở lãnh địa 3 vì khả năng dịch vụ chuyên nghiệp với các quy trình thực hiện, với các phương án truyền thông tối ưu, với đội ngũ kỹ thuật bậc cao cùng những “cầu nối siêu đẹp” với các nhà tài trợ lớn.
Ở lãnh địa 3 đa dạng nhiều thành phần mà cơ cấu của nó có từ nhiều doanh nhiệp có vẻ chẳng mấy liên quan cho thấy mức độ hấp dẫn của chuyện nhà tổ chức.
Cơ cấu ban đầu bao gồm:
- Các doanh nghiệp quảng cáo chuyên nghiệp trong và ngoài nước: Mô hình của họ lợi thế nhất vì vừa là agency cho các hãng có nhu cầu quảng bá, vừa có trong tay đội ngũ Spy găm sẵn trong rất nhiều daonh nghiệp khác nhau, vừa có phòng Media với đủ PR, phòng thị trường thường tuyển đội PG mới nhấthấp dẫn nhất. Họ chăm bẵm những chuyên gia thiết kế, giám đóc sáng tạo và tất thảy luôn sẵn sàng và luôn được đào tạo theo quy trình ISO. Họ cong nắm trong tay vô số đối tác sản xuất sản phẩm để thực hiện sự kiện đến nơi đến trốn.
- Các công ty truyền thông: thì điểm mạnh nhất cuả họ là Biên tập và PR với những nhân vật hàng “ ngôi sao”, những cộng tác viên năng động và khả năng biết thuê mướn các đối tác nhỏ ( nhà thầu phụ) thực hiện sự kiện cho mình. Cũng có nhiều lúc họ thuê ngảy cả các doanh nghiệp chuyên như đã nêu trên.
Và các doạnh nghiệp không liên quan đến nghề này nhưng dựng ra phòng ban hoặc nhóm tự sản xuất lấy sự kiện. Cơ cấu này là cơ cấu đáng sợ nhất vì nó hầm bà làng, thiếu tâm huyết và thiếu sức thuyết phục.( đáng tiếc là hình thức này lại khá phổ biến ).
Với nhiều năm hoạt động biểu diễn và tổ chức sự kiện, dịp nào đó tiện lợi tôi sẽ đăng tiếp câu chuyện về “Lãnh địa bầu sô” với những nhân vật lừng lẫy. “Bầu sô Bắc kỳ” và “Bầu sô Nam kỳ”, họ đã đóng góp cho Xã hội những sự kiện hoặc tìm kiếm ra những ngôi sao như thế nào.
Câu hỏi nghe chừng có người sẽ đoán tôi lại có ý ” truyền giảng” gì đây nhưng không phải vậy, tôi muốn nói là có không ít người đang hiểu sai từ này
Đó có thể là một live show ca nhạc, một giải đấu Thể thao, một Lễ hội, một hội nghị khách hàng, một lễ động thổ, một buổi lauching, một Opening Promotions, những buổi thuyết trình đào tạo…Tất cả những gì có tính chất “điểm tụ” thu hút số đông nhằm nói lên một mục đích nào đó của chủ nhân sự việc khi huớng tới đối tượng của họ. Tất cả những yếu tố trên đều là Event – Sự kiện cho dù quy mô nó lớn hay nhỏ, ít hay nhiều nhưng với sự “quen miệng” cuả một bộ phận người làm chương trình, họ quen gọi Hội nghị khách hàng hay lễ hội nào đó mới là: “làm event” còn các sự kiện khác thì không. Có lẽ ngay từ cách gọi này cũng cho thấy ít nhiều sự thiếu chuyên nghiệp của một số tổ chức góp phần vào sự lộn xộn của cả vấn đề văn hoá thuật ngữ trong XH. Chốt lại, mặc dù có thể tranh cãi về các cách gọi, các quan điểm khác nhau về event hay nghề tổ chức sự kiện nhưng điều lớn nhất mà tất cả dân pro đều đi đến một con đường chung là áp dụng các quy trình tổ chức xây dựng ý tưởng, tổ chức thuyết trình, tổ chức sản xuất sao cho phù hợp nhất với quan điểm kinh doanh hoặc văn hoá kinh doanh của mình. Sự thành bại là khác nhau nhưng ai cũng muốn học hỏi và đi lên, đó là điều lớn nhất mà chúng ta ghi nhận. Mặc dù không có ý định là người kỳ công thay đổi triệt để mọi cái lệch chuẩn nhưng ít nhất với tôi nó cũng là một công việc mà đã là làm việc thì phaỉ tới nơi tới bến mới mong thành đạt.
Ở Việt Nam, khi chưa có các công ty quảng cáo mạnh vào cuộc thì những sự kiện nổi bật về Âm nhạc, Thể thao, Kinh tế, Nghệ thuật, chủ yếu được các “bầu sô” thống lĩnh làm mưa làm gió khắp Bắc chí Nam.
Những sự kiện Văn hoá Thể thao lớn khác vẫn thuộc tầm kiểm soát tổ chức của các đơn vị, Đoàn, Cục hay khối chuyên ngành cuả Nhà Nước nhưng những sự kiện đó về sau này phải kết hợp cùng với các đơn vị tổ chức sản xuất chương trình của tư nhân mới có những nét khởi sắc mạnh mẽ hơn.
Ngày nay với thế mạnh của truyền thông và sự đầu tư nhiều hơn về quy trình sản xuất sự kiện, các công ty Quảng cáo lớn, các công ty chuyên tổ chức Sự kiện, các công ty Truyền thông ra đời với những chiêu PR độc đáo đã thu hút các nhà tài trợ vào cuộc chiếm lĩnh thị phần sản xuất khiến các “bầu sô” nghiệp dư lao đao.
Tìm hiểu về mảng đề tài đặc biệt này, tôi sẽ lần lượt đăng tải các bài viết hoặc tư liệu sưu tầm để các bạn cùng tham khảo.
khi mới đôi mươi, bạn bè nhiều khi gợi ý rằng ” ông cần phaỉ phấn đấu có một chân dung đẹp”. Năm tháng qua, tôi đến với nhiều lĩnh vực nghệ thuật như Âm nhạc, mỹ thuật, Tổ chức sự kiện,truyền hình..vâng khó mà gọi cho trọn với một Trần Lập ham hoạt động nhưng có lẽ với Âm nhạc là bắt đầu, chân dung của tôi dễ nhận ra hơn.
Tôi là một ca sĩ.
Tôi đến với âm nhạc từ tấm bé trong vai trò là người hát chứ không phải là người chơi đàn. Tập đàn bập bùng thì nhanh và dễ chứ để chơi thành tài thì tôi biết, sức tôi chẳng đặng, ấy vậy mà cũng tạm đủ dùng để sáng tác ra phần lớn tác phẩm cho Bức tường những năm sự nghiệp.
Tôi hát từ tấm bé trong sự vô tư của tuổi thơ, hát từ mái trường, hát từ những phong trào nhóm, hội thanh niên đường phố. Vào đời cùng những nhóm bạn “quân khu” bên manh chiếu đầu hè mỗi đêm tụ tập với cây guitar cũ mèm vừa “quạt chả” vừa dộng cùi trỏ làm tiếng trống nhịp vừa tán phét vừa uống trà đá. Thấm thoắt trôi, thấm thoắt trôi với 6 năm nhặt nhạnh kiến thức âm nhạc từ những lò luyện thanh của những nghệ sĩ đầu đàn như Trần Hiếu, Quý Dương, Trọng Thuỷ, Phan Muôn cho đến trường Nghệ Thuật Hà Nội, ít nhất, tôi cũng trở thành “dân có nghề”.
Tôi là một nhạc sĩ.
Tôi không tự phong cho mình cái chức này khi thoạt đầu 5-6 năm về trước tôi cũng thoáng có chút ngỡ ngàng khi người ta gọi tôi như vậy. Giới nhạc sĩ có hai đẳng cấp khác nhau, một Hàn lâm và hai là Phổ thông đại chúng, tôi thuộc lớp thứ hai này. Nếu như những nhạc sĩ Hàn lâm được đào tạo bài bản nhất với trình độ Đại học âm nhạc từ nước ngoài về thì họ chuyên sáng tác cho Dàn nhạc giao hưởng thính phòng, phối khí dàn tổ hợp này modul kia. Lớp nhạc sĩ Phổ thông đại chúng thì đến từ nhiều con đường, thậm chí đến từ những nẻo không chuyên miễn là họ làm ra nhiều tác phẩm và được XH đón nhận. Ngay trong lớp nhạc sĩ đẳng cấp thứ hai này cũng chia thành nhiều lớp khác nhau nữa ở môi trường âm nhạc đương đại. Những người được đào tạo Lý Sáng Chỉ (lý luận – sáng tác – chỉ huy), những người nhạc công phối cho ban nhóm, những người biết nhạc lý và thạo các phần mềm hỗ trợ sáng tác và những người chỉ biết viết giai điệu…Tất cả họ thành giới nhạc sĩ hiện nay tại Việt Nam, giống hệt như các nước phát triển cũng vậy, có một điều khác là họ chuyên nghiệp hơn chúng ta nhiều lần.
Kết hợp giữa các yếu tố người chơi, người hát, người trình diễn và người sáng tác, đó là một thuận lợi lớn nhất để tôi trở nên thành công trong sự đam mê rất có nét về dòng nhạc mà tôi lựa chọn.